Insight #011 | Wat je voelt is echt, maar niet altijd wat er nu gebeurt

Soms kan een gevoel zó overtuigend zijn dat het bijna vanzelfsprekend lijkt dat het iets zegt over wat er werkelijk aan de hand is.

Je voelt spanning en denkt: er klopt iets niet.
Je voelt onzekerheid en denkt: ik doe het blijkbaar niet goed.
Je voelt schuld en denkt: dan zal ik wel iets verkeerd hebben gedaan.
Je voelt afstand en denkt: de ander wil mij niet.

En soms klopt die conclusie ook.

Maar niet altijd.

Wat je voelt is echt. Alleen betekent dat niet automatisch dat de betekenis die je eraan geeft ook klopt.

Een emotie ontstaat niet alleen in het hier en nu

Je reageert niet uitsluitend op wat er op dit moment gebeurt.

Eerdere ervaringen, verwachtingen en geleerde betekenissen spelen mee in hoe je een situatie beleeft.

Een stilte kan ongemakkelijk voelen omdat je eerder hebt geleerd dat stilte iets betekende.
Een grens stellen kan schuld oproepen, ook wanneer je eigenlijk niets verkeerd doet.
Een opmerking kan harder binnenkomen dan de situatie op zichzelf lijkt te verklaren.

De emotie is daarmee niet verkeerd.

Maar ze vertelt soms meer dan alleen iets over dit moment.

Voelen is niet hetzelfde als weten

Er zit een belangrijk verschil tussen:

Ik voel me afgewezen.

en:

Ik word afgewezen.

Tussen:

Ik voel me onveilig.

en:

Deze situatie is onveilig.

En tussen:

Ik voel schuld.

en:

Ik heb iets verkeerd gedaan.

In de eerste zin benoem je je ervaring.

In de tweede trek je een conclusie over de werkelijkheid.

Die conclusie kan kloppen. Maar dat weet je niet alleen omdat je het zo voelt.

Je gevoel serieus nemen is iets anders dan het altijd gelijk geven.

Dat kan confronterend zijn.

Want wanneer je ieder gevoel automatisch als waarheid behandelt, kun je oude overtuigingen blijven bevestigen zonder dat je doorhebt dat je dat doet.

Je voelt afwijzing en houdt afstand.
Je voelt schuld en past je opnieuw aan.
Je voelt onveiligheid en trekt je terug.

En vervolgens lijkt wat je al dacht opnieuw bewezen.

Een emotie is informatie

Een emotie kan iets vertellen over wat er nu gebeurt.

Maar ook over een behoefte die geraakt wordt.

Over een grens.
Over iets waar je bang voor bent.
Over een eerdere ervaring.
Of over een verwachting die ongemerkt meespeelt.

De eerste betekenis die in je opkomt, hoeft daarom niet meteen de enige te zijn.

Er mag iets tussen voelen en concluderen komen.

Een klein moment waarin je jezelf afvraagt:

Wat gebeurt er eigenlijk precies?
Wat voel ik daarbij?
Welke betekenis geef ik hieraan?
En wat weet ik werkelijk?

Dat is niet hetzelfde als je gevoel wegredeneren.

Het is juist proberen er nauwkeuriger naar te luisteren.