Insight #012 | Een patroon herkennen zonder er meteen vanaf te hoeven

Soms zie je ineens iets wat je eerder niet zo duidelijk zag.

Dat je jezelf terugtrekt zodra een gesprek spannend wordt.
Dat je snel ja zegt, terwijl je eigenlijk nee bedoelt.
Dat je bevestiging zoekt wanneer je onzeker wordt.
Of dat je alles zelf probeert op te lossen en anderen liever niet nodig hebt.

En zodra je dat eenmaal ziet, kan er bijna automatisch een volgende gedachte achteraan komen:

Hier moet ik iets mee.
Dit moet ik doorbreken.
Hoe kom ik hiervan af?

Alsof het herkennen van een patroon meteen betekent dat het moet verdwijnen.

Van inzicht naar verbeterproject

Iets wat niet prettig voelt, benaderen we al snel als een probleem.

Als je ontdekt dat je bepaald gedrag vaker laat zien, kan dat ongemakkelijk zijn. Zeker wanneer je ook begint te zien wat het je kost.

Misschien merk je dat je steeds over je eigen grens gaat.
Dat je situaties vermijdt die je eigenlijk wel aan wilt gaan.
Of dat je telkens op dezelfde manier reageert, terwijl je allang weet dat je iets anders zou willen.

Dan is het heel begrijpelijk dat je wilt veranderen.

Maar tussen iets herkennen en iets veranderen zit nog ruimte.

Ruimte om eerst te onderzoeken wat er eigenlijk gebeurt.

Een patroon is meer dan alleen het gedrag dat je ziet

Wat je aan de buitenkant herkent, is vaak maar een deel van het patroon.

Er kunnen ook gedachten, gevoelens, lichamelijke reacties, verwachtingen en eerdere ervaringen in meespelen.

Neem iemand die moeite heeft om nee te zeggen.

Aan de buitenkant lijkt het misschien overzichtelijk:

iemand vraagt iets → ik zeg ja.

Maar vanbinnen kan er veel meer gebeuren.

Misschien ontstaat er spanning zodra je overweegt om nee te zeggen.
Misschien denk je direct aan wat de ander van je zal vinden.
Misschien voelt de mogelijke teleurstelling van een ander moeilijker dan jezelf voorbijlopen.

Of misschien speelt er iets heel anders.

Achter een patroon hoeft niet één verborgen verklaring te zitten die je moet vinden.

Het gedrag dat je ziet, vertelt niet altijd het hele verhaal.

Je hoeft nog niet te weten waarom

Als we een patroon herkennen, willen we vaak ook begrijpen waar het vandaan komt.

Dat kan waardevol zijn. Maar er hoeft niet meteen een sluitend antwoord te komen.

Soms weet je precies wanneer iets begonnen is.
Soms zie je achteraf verbanden.
En soms weet je het gewoon niet.

Ook dan kun je onderzoeken hoe een patroon bij jou werkt.

Wanneer doet het zich voor?
Wat gaat eraan vooraf?
Wat denk of voel je op zo'n moment?
Wat ben je geneigd te doen?
En wat gebeurt er daarna?

Niet om jezelf voortdurend te analyseren.

Maar om met wat meer nieuwsgierigheid te kijken naar iets wat misschien vooral irritatie, frustratie of oordeel opriep.

Niet alles wat automatisch gebeurt, hoeft meteen weg

Het woord patroon krijgt gemakkelijk een negatieve lading.

Alsof een patroon per definitie iets is wat je belemmert.

Terwijl patronen ook manieren kunnen zijn waarop je hebt geleerd met situaties om te gaan. Sommige werken nog prima. Andere helpen in de ene situatie wel en in de andere niet. En sommige passen steeds minder bij hoe je nu wilt leven.

Dat verschil is moeilijker te zien wanneer je alles wat je ontdekt meteen onder de noemer fout zet.

Want wanneer je eerste conclusie is:

Dit moet weg,

kijk je anders dan wanneer je denkt:

Hé, blijkbaar gebeurt dit. Interessant.

Dat betekent niet dat je alles maar moet accepteren of nooit iets mag veranderen.

Alleen dat herkennen nog geen opdracht is.